Anksiyete / Kaygı

Anksiyete, evrimsel olarak tehlikelere karşı bizi koruyan doğal bir mekanizmadır. Ancak bu alarm sistemi orantısız ya da sürekli aktif hale geldiğinde kaygı bozukluğundan söz edilir. Yaygın anksiyete bozukluğu (YAB), sosyal anksiyete bozukluğu, ayrılık anksiyetesi ve spesifik fobiler gibi farklı türleri bulunmaktadır. Kaygı bozuklukları yalnızca duygusal değil, aynı zamanda yoğun fiziksel belirtilerle de kendini gösterir: kalp çarpıntısı, kas gerginliği, mide bulantısı, baş ağrısı ve kronik yorgunluk bunların başlıcalarıdır.

Türkiye'de anksiyete bozuklukları toplumda oldukça yaygındır ve özellikle ekonomik belirsizlikler, iş güvencesizliği ve toplumsal baskılar gibi faktörler kaygı düzeyini artırmaktadır. Türkiye Ruh Sağlığı Profili verilerine göre anksiyete bozuklukları toplumda %6-8 oranında görülmekte, ancak tedavi arama oranları düşük kalmaktadır. Kadınlarda erkeklere göre iki kat daha sık görülür. Kaygı bozukluklarının çoğu ergenlik ve genç yetişkinlik döneminde başlar ve tedavi edilmezse kronikleşebilir.

Anksiyetenin en belirgin özelliklerinden biri 'ya ... olursa' düşünce kalıbıdır. Kişi henüz gerçekleşmemiş olaylar hakkında sürekli felaket senaryoları üretir ve bu senaryoların gerçekleşeceğine ikna olur. Bu düşünce kalıbı bedensel gerginliği artırır, gerginlik ise kaygıyı besler ve böylece bir kısır döngü oluşur. Zamanla kişi kaygı yaratan durumlardan kaçınmaya başlar; bu kaçınma davranışı kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede kaygıyı pekiştirir ve yaşam alanını daraltır.

Anksiyete bozuklukları genellikle diğer ruh sağlığı sorunlarıyla birlikte görülür. Depresyon, uyku bozuklukları, madde kullanım sorunları ve dikkat eksikliği en sık eşlik eden durumlar arasındadır. Bu durum tanı ve tedaviyi karmaşıklaştırabilir, ancak bütüncül bir yaklaşımla tüm bu sorunlar birlikte ele alınabilir. Erken müdahale ve uygun tedavi ile anksiyete bozukluklarının prognozu oldukça iyidir.